Меню KDT

Республиканского литературного конкурса имени Героя Советского Союза, татарского поэта Мусы Джалиля

Укрепление межэтнического согласия в обществе и единства народа Казахстана, содействие формированию казахстанского патриотизма, развитие общественного консенсуса по основополагающим ценностям казахстанского общества;

- сохранение исторического наследия и памяти о Героях Великой Отечественной войны;

- представление широкой общественности взгляда современной молодежи на сохранение мира и согласия в Республике Казахстан и всем мире;

- популяризация творчества великого татарского поэта Мусы Джалиля;

- формирование духовной культуры молодежи через приобщение к традициям художественного литературно-поэтического наследия;

- выявление новых талантов и дарований;

- издание сборника лучших работ.


Мұса Жалелдің шығармашылығында Ұлы Отан Соғысы кезінде кеңес халқының ерлігі

Тулегенов Еламан Нурпеийсович

 

Жарқыраған жұлдызымсың аспандағы,

Мәнгі жүрек түбіндегі дастандағы.

Қандас ұлтым  татар -башқұрт  ішіндегі,

Мұса Жалел сендей тұлға барма сірә...

 

Мұса Жалел атамыздың шығармаларын оқып, қазақ халқының біртуар ақындары Сұлтанмахмұт Торайғыров, Төлеген Айбергенов зерттеуші ғалымымыз Шохан Уәлиханов бейнелері көз алдыма елестеді. Аз ғұмыр кешкенмен Мұса Жалел атамыздың мол мұрасын біз еш жерден таппаспыз. Табиғатынан еркіндікті аңсау, өз әлеуетіне қарағанда - халықтың мәселесін бірінші орынға  қоятын  ақын  ғұмырының соңына дейін: жүректерді тербетер, жыр-дастандарын жазып халықтың көңілінен шыққанына көзім жетті. Қаламгердің "Моабит дәптері "атты шығармасында екінші  дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс тұтқынында жүрген кезін батырлық істері жайлы баяндаған. Жазушы әрі батыр халқының біртуар азаматы. Мұндай жүкті көтеру әркімнің қолынан келе бермейтінін ешкім білмес. 38жыл ғұмырында өзінің артында өшпес "Орден алған миллион "өлең жырларын" Директор мен Күн", Джиган", "Хат тасушы" поэмаларын оқып ақынның сол дәуір кезеңдеріне көңілінің толмауын. Заман ағымының шалыс басқанын кеңінен дөп басып айтқанын аңғардым. Мәселен "Қасқырлар", "Тағылар", "Түрме күзетшісі", "Тас дорба" бұл өлеңдерін оқу арқылы фашистердің адамдарға жасаған зұлматтары, қайғы-қасіреттерін адам ойламайтын іс-әрекеттерді амалға асырғанын жазушы батырымыз суреттеп, бейнелеген. "Болады кейде", "Кешір, Отаным", "Жауызға", "Аяқсыз адам" бұл өлеңдерін сол кезде, өзі тұтқында жатса да, немістерге қарсы жазған болатын. Оған далел осы өлеңдеріндегі тарихи шындық. Өзі немістер қолында болса да оның тұтқыннан шығатынына көзі жетті. Ақын тұтқында жүріп, "Соғыстан соң", "Қуанышты қарсы алып", "Гүлдер" өлеңдерін ойлады. Ақынның ұшқырлығы сезімталдығын оның поэзия арқылы өмірсүйгіштігін аңғардым. Ол жанындағыларды өзінің шығармалары арқылы өмір сүруді үйретті. Ақынның Моабит дәптері шығармасында адамдарды қашанда қиындықтан кейін қуанышты жағдайдың орын алатынына сендірді. Шығармаларындағы кейіпкерлері арқылы өмірдің жақсыланатынына сенімін жеткізді. Халық шығармалардағы қаһармандарының қашанда бейбітшілікті қолға кіргізетініне сенді. Адам жүрегіне жылылықты оятып,ұшқын лептерін орналастырды. Өзінің тұтқында болған кездерін суреттеуінде-кұнделікті неміс пленіндегі жағдайларды таңнан қара кешке дейін істейтін жұмыстарының қара еңбек. Оған көндікпеуден басқа амалдың жоқтығы. Мылтықтар ішіне нандарды толтырып адамдарға қарай атуы. Жерге түскен мидаланған нандарды адамдар тілінің астына салып, қорек етіп, екі немесе үш күндей сорып жүруі адамилықтан сол кезде болмағандығының куәсімін. Жазушы шығармаларынан оның жан-жақты жеке тұлға екенін білдім. Ақын бойынан жауынгерлік адам бойына жол табушы емші жүректерді тербетуші адам. Мен өлемін, менің өлеңдерім өлмейді - демекші ақын бүгінгі күн жетегінде құмыр кешкенін білдік. Татар халқының бас жазушыларының бірі, бірегейі Мұса Жалелдің шығарма арқауы болған бұл соғыс көптің жүрегінде қалдалған ауыр дерттің бірі. Ақынның халықты жігерлендіруі, оларды ертеңгі күнге сендіруінің өзі тамаша бір шеберлік. Өлеңдері тылсым бір жүрекке жол тауып, өзіңді ойлануға мүнкіндік береді. Әттең татар тілін біліп, оның шығармаларын түсініп оқығанымда ақын жайлы көп мағлуматтарға ие болар -ем. Қорыте келе

Ғасырлардың жұлдызы сен ақыным,

Ғұмырыңда шығармаңның бар құны,

Бүгінде, ұл-қыздарыңның баршасы.

Сенің жазған шығармаңның үлгісі,

Мәнгі үлгі тұта жүрсін жадында.

Дініміз бір, тіліміз бір бауырмыз.

Қандас бауыр, аға-жекжат туыспыз.

Халықтардың татулығы әмәнда,

Біз жастар жалғастырушы жалынбыз.

Мен ақын болмасам да, жан ата,

Сіздің берген шығармаңыз батамыз

Мейлі ғасыр өтседағы әмәнда.

Сені естеп қалушы ұлың Еламан. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні болғандай, менің ақын жайлы көзқарасымның оның алып, бірегей татар халқының тұма талантарының бірі екенін білдім.

Теги:  Республиканского литературного конкурса имени Героя Советского Союза, татарского поэта Мусы Джалиля

Комментариев нет
Просмотров: 1492
Автор: b089skobilim
Сайт: www.b089.sko-bilim.kz
Добавлено: 29.04.2017 в 00:00